Chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới

Sáng 01/7, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp để đánh giá toàn diện những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, nhận diện và xác định rõ nguyên nhân để đề ra nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục hoàn thiện mô hình và nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống chính trị trong thời gian tới.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị. Đồng chủ trì Hội nghị có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu Trung ương (Hội trường Diên Hồng, Tòa nhà Quốc hội) kết nối trực tuyến đến 3.651 điểm cầu tại các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương; các ban, bộ, ngành, tổ chức chính trị – xã hội ở Trung ương và các điểm cầu ở cấp xã với 557.099 đại biểu tham dự.

Mở ra không gian quy hoạch và phát triển quy mô lớn 

Báo cáo tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử khi toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị tiến hành đồng bộ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, chính thức chuyển đổi sang mô hình vận hành 03 cấp từ ngày 01/7/2025. Đến nay, sau 1 năm vận hành, Bộ Chính trị giao Ban Chỉ đạo Trung ương chỉ đạo các cấp ủy, cơ quan, đơn vị, địa phương tiến hành sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, quyết liệt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, toàn hệ thống đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn; cơ bản giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm tổ chức bộ máy các cơ quan trong hệ thống chính trị hoạt động liên tục, thông suốt, không để khoảng trống quyền lực, không để gián đoạn phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, sau một năm triển khai, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng. Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền khá rõ nét. Toàn hệ thống chính trị đã ban hành 527 văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn thi hành, bao phủ toàn diện cấu trúc 04 khối tạo cơ sở pháp lý để bộ máy nhanh chóng hoạt động ổn định, thông suốt, đúng định hướng; khối Đảng có 817 nhiệm vụ (trong đó, Trung ương có 367 nhiệm vụ, cấp tỉnh có 198 nhiệm vụ và cấp xã có 252 nhiệm vụ); khối Quốc hội, hội đồng nhân dân có 145 nhiệm vụ (trong đó, các cơ quan thuộc Quốc hội, Văn phòng Quốc hội là 108 nhiệm vụ; HĐND cấp tỉnh là 38 nhiệm vụ; HĐND cấp xã là 30 nhiệm vụ); khối Chính phủ, ủy ban nhân dân gồm 8.560 nhiệm vụ (trong đó, Chính phủ là 6.052 nhiệm vụ, UBND cấp tỉnh là 1.570 nhiệm vụ, UBND cấp xã là 938 nhiệm vụ); khối Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội hiện đang thực hiện 175 nhiệm vụ (trong đó, Trung ương là 67 nhiệm vụ, cấp tỉnh 47 nhiệm vụ, cấp xã là 61 nhiệm vụ).

Về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức hoạt động: Đã sắp xếp, giảm từ 63 tỉnh, thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố; kết thúc hoạt động của 696 đơn vị hành chính cấp huyện; tinh gọn từ 10.035 xuống còn 3.321 đơn vị hành chính cấp xã; xác lập quy mô quản trị phù hợp, tối ưu hóa nguồn lực và khơi thông mạnh mẽ dư địa phát triển. Hiện nay, các địa phương đang triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Kết luận số 34-KL/TW của Bộ Chính trị và quy định của Chính phủ; dự kiến giảm từ 89.580 xuống còn 48.678 đơn vị (giảm 40.902 đơn vị, đạt 45,66%).

Về công tác cán bộ: Tính đến ngày 31/3/2026, cả nước có 519.877 cán bộ, công chức (ở Trung ương là 78.984, cấp tỉnh là 93.696, cấp xã là 347.197); hệ thống quy định về công tác cán bộ được rà soát, hoàn thiện, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và minh bạch.

Về đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị, đã cắt giảm, đơn giản hóa 3.466 TTHC và 1.754 điều kiện kinh doanh, góp phần cắt giảm 53% thời gian thực hiện và 54,6% chi phí tuân thủ. Mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% ý kiến ghi nhận không còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà.

Việc xóa bỏ sự cắt khúc theo địa giới hành chính nhỏ lẻ đã mở ra không gian quy hoạch và phát triển quy mô lớn; năm 2025, cả nước hoàn thành vượt mức 15/15 chỉ tiêu, đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế – xã hội chủ yếu của cả giai đoạn 2021-2025. Đã bảo đảm nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội và đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao.

Những kết quả bước đầu đạt được tiếp tục khẳng định chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; đồng thời phản ánh quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của toàn hệ thống chính trị và tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành trong tổ chức thực hiện.

Chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, qua báo cáo tại Hội nghị và các ý kiến thảo luận, chúng ta thống nhất cao và khẳng định: Chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước. Đây là cuộc cải cách có phạm vi rất rộng, rất khó, rất quyết liệt, tác động đến hầu hết các cơ quan, các cán bộ, công chức, người lao động trong hệ thống chính trị, từ Trung ương đến cơ sở. Sau một năm, chúng ta đã đi qua giai đoạn sắp xếp tổ chức ban đầu. Nhiệm vụ tiếp theo là chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới.

Khái quát 5 kết quả lớn đạt được sau 1 năm thực hiện, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, bộ máy của hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đã được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh gọn hơn, đồng bộ hơn. Nhiều đầu mối, tầng nấc trung gian được cắt giảm, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan từng bước được rà soát, điều chỉnh và làm rõ hơn. Việc tổ chức lại các cơ quan Đảng, cơ quan hành pháp, cơ quan dân cử, MTTQ, các tổ chức chính trị – xã hội, các đơn vị sự nghiệp công lập đã được triển khai với quyết tâm chính trị cao, cơ bản bảo đảm tiến độ, yêu cầu đề ra. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu ổn định. Các hoạt động quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh, hoạt động của các cơ quan tư pháp, và trật tự, an toàn xã hội cơ bản được duy trì liên tục, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý. Cấp tỉnh, cấp xã từng bước thích ứng với chức năng, nhiệm vụ và phương thức vận hành mới…

Thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong cả nước. “Trong điều kiện công việc rất lớn, thời gian rất gấp, yêu cầu rất cao, các đồng chí đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm, ý thức tổ chức kỷ luật và quyết tâm vượt khó rất đáng trân trọng” – đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước biểu dương.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, kết quả đạt được mới là bước đầu, cuộc cải cách còn nhiều việc phải tiếp tục thực hiện với quyết tâm cao hơn, cách làm khoa học hơn và tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn.

Để khắc phục những hạn chế, vướng mắc lớn và yêu cầu thực tiễn đặt ra, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị giai đoạn tới, trọng tâm là nâng cao chất lượng vận hành của mô hình mới, cần tập trung thực hiện tốt 10 nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế về pháp luật và tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, bảo đảm thống rất, rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho tổ chức thực hiện ở cả 3 cấp chính quyền. Việc sửa luật phải xuất phát từ điểm nghẽn thực tế.

Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Cấp ủy phải lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, bằng thể chế, bằng công tác cán bộ, bằng kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả. Phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, nhưng không làm thay, không buông lỏng, không can thiệp hành chính không cần thiết vào chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, MTTQ và các tổ chức chính trị – xã hội. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động tổ chức Đảng ở cơ sở, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, xây dựng tổ chức cơ sở đảng thực sự là hạt nhân chính trị, trung tâm đoàn kết, quy tụ, phát huy sức mạnh cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp. Cấp tỉnh tập trung vai trò chiến lược, quy hoạch, điều phối, phân bổ nguồn lực, tổ chức không gian phát triển, kiểm tra, giám sát và liên kết vùng. Cấp xã phải được tổ chức như tuyến đầu của quản trị công: tiếp nhận, xử lý và phản hồi kịp thời nhu cầu của người dân, doanh nghiệp; đồng thời phát hiện sớm các vấn đề về an sinh, trật tự, đất đai, xây dựng, môi trường, dịch vụ công và các rủi ro phát sinh tại địa bàn. Tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, biên chế, cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp quy mô dân số, diện tích, mức độ đô thị hóa, đặc điểm vùng miền và khối lượng công việc, không áp dụng cào bằng. Nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính đô thị hạt nhân trong tỉnh, thành phố, có thẩm quyền và công cụ phù hợp để điều phối hạ tầng, dịch vụ công, không gian kinh tế trọng điểm, liên kết vùng và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Cùng với đó, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Phân cấp, phân quyền phải thực chất, phải bảo đảm cấp được giao nhiệm vụ có đủ thẩm quyền, nhân lực, kinh phí, công cụ quản lý để thực hiện. Khắc phục tình trạng giao việc xuống dưới nhưng không giao đủ điều kiện cần thiết. Phân cấp không phải là chuyển gánh nặng xuống cấp dưới mà là chuyển thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và trách nhiệm một cách rõ ràng, minh bạch, có kiểm soát. Đồng thời, phải tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Nhấn mạnh, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đây là nhiệm vụ then chốt của then chốt. Coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới. Khẩn trương hoàn thiện vị trí việc làm, đánh giá năng lực, sở trường, kinh nghiệm của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc. Tăng cường cán bộ có năng lực, chuyên môn sâu về cơ sở, nhất là lĩnh vực đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư, tài chính, công nghệ thông tin, thanh tra, tư pháp, giáo dục, y tế, quản lý đô thị … Xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã, luân chuyển, tổ công tác hỗ trợ chuyên môn, hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở. Đồng thời, có chính sách tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và cơ chế khuyến khích phù hợp để cán bộ yên tâm công tác, nhất là địa bàn khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo.

Nâng cao chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, hạ tầng số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị, nâng cao hiệu suất công việc, giải quyết thủ tục nhanh  hơn, chính xác hơn, chi phí thấp hơn, thiết thực hơn với người dân, doanh nghiệp.

Phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị – xã hội. Sau sắp xếp, MTTQ và các đoàn thể phải thực sự đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tập trung về cơ sở, cần có cơ chế tiếp nhận, tổng hợp và phản hồi thường xuyên ý kiến của người dân, doanh nghiệp về chất lượng phục vụ của bộ máy mới, coi đây là một kênh giám sát xã hội quan trọng đối với hiệu quả vận hành của chính quyền cơ sở, tăng cường đồng thuận xã hội và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, phải xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở và hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp. Phải coi đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý từng cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư. Tài sản còn sử dụng được phải được tận dụng hiệu quả. Tài sản không còn phù hợp cần chuyển đổi công năng, điều chuyển hoặc xử lý minh bạch, đúng quy định; ưu tiên phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và các nhu cầu thiết thực của cộng đồng. Đối với hồ sơ, tài liệu, phải có kế hoạch bảo quản, số hóa và khai thác phù hợp; tuyệt đối không để thất lạc, hư hỏng, lãng phí hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của tổ chức, người dân và doanh nghiệp.

Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và phương thức chỉ đạo, điều hành. Phải tăng cường nắm tình hình từ cơ sở, kết hợp kiểm tra trực tiếp với giám sát dựa trên dữ liệu, phát hiện sớm, xử lý sớm các vấn đề, không để những khó khăn nhỏ tích tụ thành những vấn đề lớn. Có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung khi đã làm đúng thẩm quyền, đúng quy trình, công khai, minh bạch, có căn cứ chuyên môn và không vụ lợi. Đồng thời xử lý nghiêm hành vi lợi dụng đổi mới để vi phạm pháp luật, trục lợi hoặc né tránh trách nhiệm.

Đối với các lĩnh vực liên ngành còn giao thoa, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, cần khẩn trương rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ theo nguyên tắc: một việc phải có một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính; một nguồn dữ liệu dùng chung; một quy trình phối hợp liên thông; đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát và quy trách nhiệm rõ ràng.

Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện công tác đánh giá cán bộ, phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng người có năng lực nổi trội; trên cơ sở kết quả đánh giá, thực hiện nguyên tắc cán bộ có vào, có ra, có lên, có xuống; xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu quản trị mới, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường cán bộ cho địa bàn khó khăn, lĩnh vực trọng yếu, quyết tâm thực hiện các mục tiêu đã đề ra.

Nhấn mạnh cuộc cải cách tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị là công việc rất lớn, rất khó và phải được tiến hành kiên trì, bài bản, khoa học, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, không thể nóng vội, chủ quan, song cũng không thể dừng lại hoặc chần chừ trước những bất cập được thực tiễn chỉ ra.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan có liên quan khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến trong Hội nghị, hoàn thiện báo cáo, dự thảo kết luận và chương trình hành động. Mỗi nhiệm vụ phải rõ nội dung, rõ cơ quan chủ trì, rõ cơ quan phối hợp, rõ thời hạn, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm. Đồng thời, phải rõ chỉ số đánh giá kết quả, rõ cơ chế theo dõi tiến độ và rõ chế độ báo cáo định kỳ để kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh.

Tinh thần nhất quán là: Tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới, cơ chế phân cấp- phân quyền mới phải song hành với trách nhiệm mới, dữ liệu mới phải tạo ra phương thức quản trị mới, và bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ mới cho người dân và doanh nghiệp.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng rằng mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện, vận hành hiệu quả, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, kiến tạo và phục vụ nhân dân./.

Nguồn: Hiền Hòa – Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam