Một số quy định mới về đối thoại trong giải quyết khiếu nại

Một số quy định mới về đối thoại trong giải quyết khiếu nại tại Nghị định số 155/2026/NĐ-CP cụ thể như sau:

Đối thoại phải được thông báo trước ít nhất 5 ngày

Theo quy định mới, người giải quyết khiếu nại phải gửi văn bản thông báo về việc tổ chức đối thoại cho người khiếu nại, người đại diện của người khiếu nại (nếu có), người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan trước ngày đối thoại ít nhất 5 ngày làm việc. Trong thông báo phải ghi rõ thời gian, địa điểm và nội dung đối thoại. Người khiếu nại, người đại diện của người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, cơ quan tổ chức có liên quan phải có mặt tại địa điểm đối thoại theo đúng thời gian trong văn bản của người giải quyết khiếu nại.

Đây là quy định rất quan trọng vì giúp người dân có đủ thời gian chuẩn bị hồ sơ, tài liệu, chứng cứ và các ý kiến cần trình bày tại buổi đối thoại.

Khiếu nại lần hai bắt buộc phải tổ chức đối thoại

Một điểm mới đáng chú ý là trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, người giải quyết khiếu nại bắt buộc phải tổ chức đối thoại.

Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, thì người giải quyết khiếu nại phải trực tiếp đối thoại với người khiếu nại.

Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh, việc trực tiếp đối thoại được thực hiện trong các trường hợp:

– Có nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung;

– Có nhiều ý kiến khác nhau giữa các cơ quan có thẩm quyền;

– Người khiếu nại có thái độ gay gắt;

– Vụ việc được dư luận xã hội quan tâm;

– Vụ việc ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Đối với trường hợp khác, người giải quyết khiếu nại có thể phân công cấp phó của mình hoặc thủ trưởng cơ quan chuyên môn cùng cấp hoặc thủ trưởng cơ quan đơn vị được giao nhiệm vụ xác minh đối thoại với người khiếu nại. Trong quá trình đối thoại, người được phân công phải kịp thời báo cáo với người giải quyết khiếu nại về những nội dung phức tạp, vượt quá thẩm quyền, kết thức đối thoại phải báo cáo với người giải quyết khiếu nại về kết quả đối thoại và chịu trách nhiệm về nội dung báo cáo.

Người dân có quyền trực tiếp trình bày ý kiến và cung cấp chứng cứ

Nghị định cũng quy định người chủ trì đối thoại phải trực tiếp đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại và người có quyền, lợi ích liên quan. Tại buổi đối thoại, người chủ trì phải nêu rõ nội dung cần đối thoại, kết quả xác minh nội dung khiếu nại, nêu rõ các vấn đề cần trao đổi.

Người tham gia đối thoại có quyền trình bày ý kiến, bổ sung tài liệu, bằng chứng liên quan đến khiếu nại và yêu cầu của mình.

Đây chính là cơ hội quan trọng để người dân làm rõ những nội dung mà mình cho rằng cơ quan giải quyết hoặc cơ quan xác minh chưa xem xét đầy đủ.

Việc đối thoại phải được lập biên bản

Theo quy định, việc đối thoại đều phải lập thành biên bản, ghi đầy đủ: Thời gian, địa điểm đối thoại; thành phần tham gia; ghi rõ người dự và người vắng mặt; trường hợp người khiếu nại không tham gia đối thoại thì ghi rõ có lý do hoặc không có lý do); nội dung ý kiến của những người tham gia, những nội dung đã thống nhất; những vấn đề còn có ý kiến khác nhau và có chữ ký của các bên. Biên bản được lập ít nhất 3 bản, mỗi bên giữ một bản. Biên bản đối thoại được thực hiện theo Mẫu số 14 ban hành kèm theo Nghị định này.

Điều này giúp người dân có căn cứ để kiểm tra xem ý kiến của mình có được ghi nhận đầy đủ hay không.

Một quy định mới mà người dân cần đặc biệt lưu ý là nếu đã được mời hợp lệ nhưng không tham gia đối thoại mà không có lý do chính đáng thì cơ quan có thẩm quyền vẫn tiếp tục giải quyết khiếu nại.

Nghị định xác định lý do chính đáng là các trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan như thiên tai, dịch bệnh, tai nạn, ốm đau hoặc những hoàn cảnh khách quan khác khiến người khiếu nại không thể tham gia đối thoại. Việc vắng mặt phải có căn cứ chứng minh.

Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình tại buổi đối thoại?

Trên thực tế, đối thoại là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình giải quyết khiếu nại. Nhiều vụ việc đã được làm rõ ngay tại buổi đối thoại mà không cần khiếu nại kéo dài hoặc khởi kiện ra Tòa án. Vì vậy, khi nhận được giấy mời đối thoại, người dân nên: Nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ việc khiếu nại; chuẩn bị đầy đủ tài liệu, chứng cứ; lập danh mục các vấn đề cần đối thoại; yêu cầu ghi nhận đầy đủ ý kiến vào biên bản đối thoại; kiểm tra kỹ biên bản trước khi ký xác nhận và  được nhận biên bản đối thoại.

Có thể nói, những quy định mới về đối thoại trong Nghị định số 155/2026/NĐ-CP đã nâng cao trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại, đồng thời tạo điều kiện để người dân được trực tiếp tham gia trình bày và bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình giải quyết khiếu nại.